Zašto se kaže: Punom parom

Kako je nastao frazem “punom parom”?

 Zašto se kaže: Punom parom

Izraz “punom parom” potiče iz svijeta saobraćajne tehnike, a upotrebljava se u značenju: „svom/punom brzinom, što brže može”, ili „vrlo živo, svom snagom, svim silama”. Taj izraz nastao je ranije, vjerovatno još u XIX vijeku, kada je došlo do razvoja prevoznih sredstava na parni pogon.

Prvi brod na parni pogon (parobrod), naime, izrađen je još 1803. godine, a prva parna lokomotiva (parnjača) 1829, dok se automobili na benzinski pogon pojavljuju gotovo šest decenija nakon toga – 1886. godine, kada je Nemac Karl Benc konstruisao prvu trokolicu sa benzinskim motorom. Kao jedan od starijih, a uz to ustaljen i u standardnoj jezičkoj praksi, frazem “punom parom” zabilježen je i u Matičinom rječniku savremenog književnog jezika. Tu se među izrazima pod riječju para nalazi i punom, svom parom.

Nastanak frazema punom parom nije teško objasniti. Poznato je da vozila na parni pogon postižu maksimalnu brzinu puštanjem sve, pune pare. Otuda onda i prvo značenje tog frazema:

„a) svom, punom brzinom (obično o vozu, parobrodu)”, sa primjerom:

„Otisnemo se punom parom u pravcu kita”. Iz toga se potom razvilo i drugo, preneseno značenje:

„b) vrlo živo, svom snagom, svim silama”.

Tako se taj frazem danas upotrebljava i u slučajevima kad o pari u pravom smislu riječi ne može biti ni govora, kao u primjerima:

„Zaigrali smo punom parom” (RMS), ili: „Radili smo (učili, pripremali se za ispit) punom parom”.

Literatura:

• Milan Šipka, Zašto se kaže, šesto izdanje, Novi Sad: Prometej, 2010

 

Možda te i ovo zanima?